Chuyên khoa chẩn đoán hình ảnh
07/12/2017
Chuyên khoa xét nghiệm
07/12/2017

Chuyên khoa ngoại

Tiểu phẫu sửa chữa tophi gây biến dạng xương khớp

I/ Tổn thương xương
a) Lý do:

Bướu tophi thường có ở các khớp lớn và nhỏ (ở phía dưới háng, phía gấp của khớp), kích thước ≥ 1,5 cm – ≥12 cm. (trường hợp đặc biệt ≥ 15-17 cm). Đó là sự lắng đọng muối urat, tích lũy dần làm kích thước của bướu to ra, ở những vùng khớp có da lỏng lẻo thì bướu tophi xâm lấn vào phía trong (xương và khớp ít đi khi càng lớn mức độ xâm lấn vào phía trong càng nhiều dẫn đến tổn thương xương (phá hủy màng xương, vỏ xương, tủy xương, bao khớp, mặt sụn, xương dưới sụn).

b) Chẩn đoán:
  • Có bướu tophi kích thước lớn, có nhiều đợt sưng, nóng, đỏ.
  • Đau, biến biến dạng trục xương gây lệch vẹo chi bị ngắn lại.
  • X-quang: thấy phá hủy xương, gây mất đoạn xương.
  • Siêu âm thấy đường đôi ở khớp.
  • Xét nghiệm: thấy acid uric cao.
  • Chọc khớp có thấy muối urat.
c) Sửa chữa tổn thương
  • Điều trị nội khoa để giảm acid uric máu.
  • Phẫu thuật chủ động
Mục đích:
  • Nạo hết muối u rat lắng đọng vùng phần mềm xung quanh xương, trong xương.
  • Tạo không gian thuận lợi cho tế bào tạo xương (tạo cốt bào) phát triển để trả lại hình thể giải phẫu của xương (độ lớn, độ dài).
  • Sửa chữa biến dạng trục chi (găm đinh Kirschener).
    • Ghép xương để kích thích tạo xương.
    • Dùng thực phẩm bảo vệ sức khỏe để kích thích tạo xương.
II/ Tổn thương ở khớp
a) Lý do:

Sự lắng đọng muối urat trong khớp xảy ra phản ứng sinh học, hóa học, miễn dịch học, gây ra biến đổi tính chất của dịch khớp dẫn đến phá hủy mặt sụn, xương dưới sụn, bao hoạt dịch, bao khớp, dây chằng quanh khớp.

b) Chẩn đoán:
  • Bệnh gút
  • Có bướu tophi ở vùng khớp, kích thước to dần.
  • Dịch khớp có muối urat.
  • Siêu âm có đường đôi.
  • X-quang có phá hủy mặt sụn, xương dưới sụn, hẹp khe khớp.
c) Biến chứng:
  • Rối loạn dinh dưỡng tại chỗ và ngọn chi.
  • Mức độ đau tăng lên.
  • Vỡ nhiễm trùng.
  • Biến dạng trục chi (cong vẹo).
  • Cứng dính khớp.
d) Sửa chữa tổn thương: phẫu thuật chủ động
  • Nạo hạt tophi bám bao khớp, mặt sụn, xương dưới sụn, khe khớp.
  • Tạo không gian để tái tạo lại các thành phần trong khớp.
  • Sửa chữa lệch trục.
  • Tạo thuận lợi để tập phục hồi chức năng khớp.
III/ Tổn thương ở bao gân
a) Lý do:

Lắng đọng muối urat ở các mô phần mềm cấu tạo nên bao gân (đường đi của gân). làm hệp đường co rút, đàn hồi của sợi gân, dẫn đến rối loạn vận động co gấp và duỗi các ngón tay, ngón chân (đặc biệt là làm hẹp bao gân gấp các ngón tay).

b) Chẩn đoán
  • Bệnh gút
  • Ngón gay không gấp tối đa, duỗi tối đa.
  • Tất đau khi gấp duỗi tối đa.
  • Điểm đau là gốc ngón phía gan tay.
  • Có triệu chứng ngón tay bật, ngón tay cò súng.
c) Tiến triển
  • Nếu không phẫu thuật thì sẽ mất hoàn toàn chức năng gấp duỗi của ngón tay.
  • Co rút gấp các ngón tay
  • Không cầmnắm được các vật đụng sinh hoạt và làm việc.
d) Sửa chữa tổn thương
  • Phẫu thuật nạo hạt tophi bám làm hẹp bao gân.
  • Mở rộng bao gân.

Ghi chú: Tất cả các phẫu thậut này đều thực hiện tại: PKĐK Viện Gút.

  • Gây tê đơn giản (tại chỗ)
  • Về trong ngày

Tiểu phẫu sửa chữa tophi gây tổn thương gân

Hình thái tổn thương gân do muối urat – bướu tophi gân ra

I/ Đặt vấn đề

Bướu tophi (sự lắng đọng muối urat) ở gân là nguyên nhân làm mất độ trơn bóng của bao gân, làm biến đổi hình thể giải phẫu của sợi gân trực tiếp vá gián tiếp ảnh hưởng đến sự dịch chuyển của sợi gân, làm ảnh hưởng đến động tác co duỗi và biên độ vận động của khớp dẫn tới chứng năng khớp bị mất hay hạn chế.

II/ Hình thái tổn thương
  1. Bướu tophi nằm ngoài sợi gân: thường gặp ở những gân duỗi ngón tay ở bàn tay.
    Bướu này tùy mức độ to, nhỏ, lắng đọng lâu hay không lâu làm sợi gân bị giãn, gây dính vào sợi gân, làm giảm tuần hoàn nuôi dưỡng ở gân, đẫn đến giảm chức năng của sợi gân.
    Tổn thương này ảnh hưởng chức năng sợi gân ở mức độ nhẹ, vừa.
  2. Bướu tophi bao trùm sợi gân:
    Tùy theo kích thước, thời gian tích cụ, tính chất cơ địa, thể gien, dẫn đến làm mức độ tổn thương khác nhai, tổn thương nặng xảy ra là làm giãn mỏng sợi gân, độ dính chặt hơn, có thể phá hủy hoàn toàn sơi gân.
  3. Muối urat xâm nhập hoàn toàn vào sợi gân làm phì đại sợ gân, làm giảm độ trơn trượt hình thể giải phẫu sợi gân (độ bóng, độ co giãn, độ bền) gián tiếp gây đè tp1 khu vực xung quanh, gây đau và làm hẹp khu vự ống, khoang lân cận.
    Tổn thương này hay gặp ở gân Achille, gân gấp cổ tay, …., các gân gấp các ngón tay đè ép trực tiếp vào dây thần kinh giữa vùng cổ tay.
III/ Phương pháp – kỹ thuật sửa chữa tổn thương
  1. Dạng 1: gỡ bướu tophi, nạo hạt tophi bám vào sợi gân, làm ngắn sợi gân nếu gân giãn dài, không đủ lục duỗi khớp.
  2. Dạng 2: Bóc bướu, gỡ dính, nạo hạt tophi khâu nối lại gân đứt.
  3. Dạng 3
    • Xẻ sợi gân, nạo hạt tophi.
    • Cắt bỏ phần gân thoái hóa.
    • Khâu tăng cường, làm nhỏ sợi gân.
    • Tập phục hồi chức năng.