Một số bệnh lý tim mạch
07/12/2017
Thông báo nghỉ lễ
07/12/2017

Thắc mắc về bệnh gút

1. Hỏi: Bệnh gút có lây không ? Đáp: Gút không phải là bệnh truyền nhiễm mà là bệnh có yếu tố di truyền liên quan đến một số gen bị lỗi gây tình trạng tăng acid uric máu mạn tính. Nên khi tiếp xúc với bệnh nhân gút bạn […]

1. Hỏi: Bệnh gút có lây không ?

Đáp: Gút không phải là bệnh truyền nhiễm mà là bệnh có yếu tố di truyền liên quan đến một số gen bị lỗi gây tình trạng tăng acid uric máu mạn tính. Nên khi tiếp xúc với bệnh nhân gút bạn không phải sợ.

2. Hỏi: Đau cổ chân có phải mắc bệnh gút không?

Đáp: Cổ chân là một trong những vị trí có thể bị lên cơn viêm gút cấp. Nhưng để xác định đau cổ chân có phải là cơn viêm khớp gút cấp không thì còn cần phải có thêm nhiều yếu tố khác. Bạn có thể tham khảo trong bài hướng dẫn này.

3. Hỏi: Xét nghiệm máu thấy tăng acid uric máu là đã mắc bệnh gút?

Đáp: Tăng acid uric máu là nguyên nhân gây bệnh gút. Nhưng không phải ai bị tăng acid máu cũng được chẩn đoán là bệnh gút. Theo các nghiên cứu dịch tễ có khoảng 90% người tăng acid uric máu chưa có triệu chứng của bệnh gút. Những trường hợp này được gọi là tăng acid uric không triệu chứng.

Chỉ coi là có bệnh gout khi tăng acid uric máu đi kèm với sự lắng đọng acid uric và gây tổn thương ở khớp hay những tổ chức khác.

4. Hỏi: Uống dexa có chữa khỏi bệnh gút không?

Đáp: Sử dụng thuốc dexa (Dexamethasone): là một loại hoóc môn với rất nhiều tác dụng, giảm triệu chứng nhanh của nhiều bệnh như thấp khớp cấp, rối loạn liên quan miễn dịch, viêm khớp. Thuốc dexametha có những biến chứng nặng như suy gan, suy thận, tổn thương tiêu hóa, loãng xương, nghiêm trọng hơn có thể gây chết người hoặc tàn phế vĩnh viễn, trong khi đó căn bệnh chính là bệnh gút thì vẫn ngày càng nặng thêm.

Corticoid là một trong những nhóm thuốc được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới trong nhiều năm qua, hầu hết các cơ quan trên cơ thể người đều có những bệnh lý cần được điều trị với nhóm thuốc này, có thể qua đường tiêm, đường uống hoặc dùng tại chỗ như: bôi, xịt, hít, tra mắt.v.v. Corticoid thường được coi là con dao hai lưỡi, mà cả hai đều hết sức sắc bén. 

Nếu được dùng đúng chỉ định, đúng liều lượng và thời gian, các thuốc này có thể góp phần giải quyết tốt một số vấn đề nhất định cho người bệnh. Tuy nhiên, nếu dùng liều cao, kéo dài, không có kế hoạch giảm liều thích hợp và không có những biện pháp hỗ trợ điều trị để giảm bớt các độc tính của thuốc, corticoid có thể gây ra rất nhiều các tai biến nguy hiểm cho người bệnh.

5. Hỏi: Bệnh gút uống thuốc gì?

Đáp: Khi bị cơn gút cấp tính, phải dùng ngay thuốc chống viêm. Thuốc có hiệu lực tốt nhất là colchicin, uống 1 viên 1 mg x 2-3 lần trong ngày đầu (tối đa 4 viên); 1 viên x 2 lần trong ngày thứ hai và 1 viên/ngày trong 3 ngày tiếp theo. Liều duy trì để tránh cơn tái phát là 1 viên mỗi ngày, uống trong 3 tháng, 6 tháng, 1 năm hoặc dài hơn. Những người suy gan, suy thận, suy tủy xương cần thận trọng khi dùng thuốc và phải được sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ.

Ngoài thuốc colchicin, có thể dùng phenylbutazon hoặc indomethacin tuy chúng tác dụng có kém hơn. Những thuốc này cũng có tác dụng phụ không tốt, cần có sự hướng dẫn của các bác sĩ có chuyên môn.

6. Hỏi: Công dụng của colchicine cho gout cấp tính như thế nào?

Đáp: Colchicin là thuốc chống phân bào, được chiết xuất từ rễ cỏ Colchicum autumnal, là thuốc điều trị Gout lâu đời nhất. Người ta đã sử dụng chiết xuất từ loại cỏ này để điều trị gout từ 600 năm trước Công nguyên. Do thuốc có ái lực đặc biệt với bạch cầu đa nhân trung tính nên nó làm giảm sự di chuyển của các bạch cầu, ức chế thực bào các vi tinh thể muối urat và do đó làm ngừng sự tạo thành các acid lactic, giữ cho độ pH tại chỗ được bình thường, bởi vì độ pH là yếu tố tạo điều kiện cho các tinh thể urat mononatri kết tủa tại các mô ở khớp.

Thuốc không có tác dụng lên sự thải trừ acid uric theo nước tiểu cũng như lên nồng độ, độ hòa tan hay khả năng gắn với protein huyết thanh của acid uric hay urat nên không làm thay đổi nồng độ acid uric máu. Tuy nhiên, thuốc có nhiều tác dụng phụ không mong muốn, đứng đầu là các rối loạn dạ dày, ruột như tiêu chảy, nôn, đau bụng. Hiếm gặp hơn là các phản ứng dị ứng da, rụng tóc, các bệnh cơ. Việc dùng thuốc kéo dài có thể dẫn tới suy tủy xương.

 

7. Hỏi: Bị gút 12 năm, chưa có u cục, gần đây bị buồn ngủ nhiều, vậy bệnh có biến chứng gì không?

Đáp: Không có gì liên quan giữa bệnh Gout với việc buồn ngủ nhiều cả. Bệnh Gout nếu điều trị không đúng cách, lâu ngày sẽ có biến chứng. Bệnh nhân nên khám tại các phòng khám chuyên khoa để được điều trị sớm.

8. Hỏi: Bị bệnh gút 3 năm, khi bị sưng các khớp chân, khớp gối, mắt cá, khớp tay rất đau đớn không đi lại được, đi khám xét nghiệm máu thì bị bệnh gút, phải dùng thuốc tây để giảm đau và chống viêm. Sau đó một thời gian thì bị tái phát lại, vậy nên làm gì?

Đáp: Không nên lạm dụng thuốc tây giảm đau chống viêm quá nhiều vì sẽ có rất nhiều tác dụng phụ. Bệnh gút nếu không điều trị kịp thời sẽ dẫn đến rất nhiều biến chứng như: thoái hóa khớp, suy thận, suy giảm chức năng gan, các bệnh tim mạch, mạch vành… Trong đó, các bệnh tim mạch, mạch vành có tỉ lệ xuất hiện trên bệnh nhân gút rất cao. 
Nên đến nơi điều trị chuyên khoa để được khám và chẩn đoán bệnh một cách chính xác và có hướng điều trị bệnh gút một cách toàn diện.  

9. Hỏi: Biểu hiện của bệnh gút thể cấp tính?

Đáp: Thông thường, cơn gút cấp điển hình xuất hiện tự phát hoặc khởi phát sau bữa ăn uống nhiều rượu thịt, sau phẫu thuật, stress và kèm theo một số biểu hiện như:

– Rối loạn thần kinh, đau đầu, trạng thái kích thích mệt mỏi

– Rối loạn tiêu hóa: đau thượng vị, táo bón, ợ hơi.

– Rối loạn tiểu tiện: đái nhiều, đái dắt.

– Đặc biệt là các triệu chứng tại chỗ: khó cử động chi dưới, nổi tĩnh mạch, tê bì ngón chân cái.

Khớp đau dữ dội, bỏng rát, thường xuyên đau đến cực độ, đau làm bệnh nhân mất ngủ. Cơn đau tăng lên về đêm, có thể kèm theo sốt 38 – 39oC, có thể sốt rét run. Cơn đau từ vài ngày đến vài tuần giảm dần, không để lại di chứng.

Khớp bị tổn thương sưng, da trên đó hồng hoặc đỏ, khớp lớn có thể tràn dịch, khớp nhỏ phù nề.

Xét nghiệm acid uric máu tăng cao

  + Nam > 7 mg/l (420 µmol/l)

  + Nữ > 6 mg/l (360 µmol/l).

Dịch khớp viêm có tinh thể hình kim với hai đầu nhọn là tinh thể urat.

Đáp ứng điều trị với colchicin, cơn đau thuyên giảm hoàn toàn sau 48 giờ

Cơn không điển hình:

– Dễ nhầm với viêm khớp nhiễm khuẩn.

– Biểu hiện tràn dịch chiếm ưu thế: thường ở khớp gối, diễn biến bán cấp, dễ nhầm với lao khớp.

– Biểu hiện toàn thân: suy nhược, trong khi hiện tượng viêm tại chỗ không đáng kể.

– Biểu hiện bằng viêm nhiều khớp cấp: dấu hiệu gợi ý là khởi phát đột ngột, viêm 3 – 4 khớp, thu ở chi dưới. Thể này thường gặp trong giai đoạn tiến triển của bệnh.

– Biểu hiện cạnh khớp cấp tính: biểu hiện cạnh khớp đơn độc hoặc kèm theo cơn gút cấp, nhất là viêm gân Achille, viêm túi thanh mạc khuỷu tay, hoặc hiếm gặp hơn có thể viêm tĩnh mạch.

10. Hỏi: Giai đoạn nào mới cần điều trị gout?

Đáp: Gout tuy không phải là một căn bệnh gây chết người nhưng những biến chứng của bệnh thì rất phức tạp và nguy hiểm. Trên 20% bệnh nhân đã khám và điều trị tại Viện Gút có thời gian mắc bệnh từ 5 năm, 10 năm và trên 20 năm với nhiều mức độ bệnh trầm trọng khác nhau. Nhẹ thì bắt đầu nổi u, cục tophi, nặng thì chân, tay đã bị biến dạng. Có rất nhiều bệnh nhân gout bị kèm theo các bệnh về tim mạch, huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu và đặc biệt là suy thận.

Khi bệnh đã chuyển sang mãn tính sẽ xuất hiện nhiều cục tophi quanh khớp, cứng khớp, biến dạng khớp, gây tàn phế; sỏi hệ tiết niệu đặc biệt là sỏi thận, nguy hiểm hơn cả là suy chức năng thận, đây là nguyên nhân chính làm giảm tuổi thọ của các bệnh nhân gout.

Vì vậy, khi phát hiện có những biểu hiện bị bệnh gout, nhất là ở những người thường xuyên ăn nhậu nên đi khám để được bác sĩ tư vấn và điều trị sớm, tránh để bệnh chuyển sang mãn tính gây nhiều biến chứng nguy hiểm.     

11. Hỏi: Khi nào bệnh gút gây biến chứng và khó điều trị?

Đáp: Trong quá trình khám chữa bệnh từ năm 2008 đến nay, Phòng khám đa khoa Viện Gút đã phát hiện một số nguyên nhân làm cho bệnh gout khó điều trị và dễ biến chứng như:  

– Thói quen tùy tiện khi sử dụng thuốc của nhiều bệnh nhân, gặp ai giới thiệu thuốc gì cũng uống kể cả những loại thuốc không rõ nguồn gốc, trong đó nhiều loại giảm đau nhanh nhưng có thể có thành phần độc hại, sử dụng lâu ngày gây nguy hiểm cho sức khỏe. 

– Nhiều bệnh nhân thường nôn nóng khi điều trị, ảnh hưởng đến kết quả điều trị. 

 – Trong quá trình điều trị nhiều bệnh nhân không tuân thủ chỉ dẫn của bác sĩ  về chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân gout vẫn tiếp tục ăn nhậu nên việc điều trị không có tác dụng.  

 – Sau lần đầu lên cơn gout cấp thường phải vài tháng sau hoặc vài năm sau mới tái phát tiếp cơn đau nên bệnh nhân thường hay chủ quan cho rằng bệnh đã hết, không quan tâm điều trị và điều chỉnh chế độ sinh hoạt để bệnh tiến triển nhanh. 

Do đó, khi phát hiện có những biểu hiện bị bệnh gout, nên đi khám chuyên khoa để được bác sĩ tư vấn và điều trị sớm, tránh tự điều trị dễ dẫn đến bệnh mãn tính, gây nhiều biến chứng nguy hiểm khó điều trị.  

12. Hỏi: Bệnh gút nên kiêng ăn gì?

Đáp: Kiêng cữ khi mắc bệnh gút cực kỳ quan trọng, có những thức ăn bạn tuyệt đối không được ăn khi mắc bệnh gout.

Gout được xếp vào bệnh của thời đại văn minh. Nó thường gây đau đớn dai dẳng cho người bệnh và là sự báo hiệu nguy cơ bệnh mạch vành, tai biến mạch máu não và bệnh thận. Bệnh gout có thể diễn biến tốt nếu dùng đúng các thuốc điều trị và tuân thủ chế độ ăn hợp lý.

  1. Không ăn thức ăn nhiều purin trong giai đoạn tiến triển: Chế độ ăn hợp lý của người bị bệnh gout là nhằm giảm lượng acid uric để không bị tích lũy thành tinh thể ở các khớp và các tổ chức mềm. Hết sức hạn chế ăn phủ tạng động vật như gan, lòng, cật, tim, tiết; cá trích, cá mòi, trứng cá; thịt đỏ, thịt muối; phô mai; cua; tôm. Một số thực phẩm thực vật cũng có hàm lượng purin tương đối cao như nấm, đậu hạt các loại.

  2. Không dùng thức uống có cồn và chất kích thích: Các nghiên cứu về khẩu phần ăn uống đều khuyên người bị gout hoặc tăng axit uric máu đơn thuần phải kiêng rượu, bia hơi, vang trắng, sâm banh, bia nâu. Tránh ăn những chất kích thích như ớt, cà phê. Nên tránh các buổi liên hoan tiệc tùng.

  3. Không quên uống nhiều nước: Uống nhiều nước sẽ làm tăng lượng nước tiểu, sẽ đào thải được nhiều acid uric ra ngoài. Nên uống khoảng 2-3 lít/ngày khi đang uống thuốc trị bệnh. Tốt nhất nên uống các loại nước khoáng có nhiều bicarbonat. Nếu không, có thể uống dung dịch natri bicarbonat 3% để kiểm soát huyết thanh, giúp việc đào thải acid uric thuận lợi hơn.

  4. Không uống các thuốc làm tăng acid uric máu: Đó là các thuốc lợi tiểu nhóm thiazide (hypothiazide), nhóm giảm đau, hạ sốt salicilat (aspirin). Tuyệt đối không dùng các thuốc nhóm corticoid (prednisolon, dexamethason) vì chúng có thể làm giảm đau nhanh nhưng lại làm tăng axit uric máu, đẩy nhanh bệnh sang thể gút mạn tính.

Ngoài chế độ ăn uống, người bị bệnh gút cũng cần tránh các nguy cơ có thể làm xuất hiện bệnh như: làm việc quá sức, nhiễm lạnh, đi giày quá chật, bị nhiễm khuẩn cấp tính hoặc phẫu thuật.

13. Hỏi: Ăn uống như thế nào có lợi trong quá trình điều trị gút?

Đáp: Các thực phẩm giàu chất xơ nói chung như dưa leo, củ sắn, cà chua… giúp làm chậm quá trình hấp thu đạm, làm giảm thoái hoái biến đạm để sinh năng lượng nên giảm sự hình thành acid uric.

+ Đồ uống có lợi:

Một điều quan trọng nhất là nên uống nhiều nước (tối thiểu 2,5 đến 3 lít nước mỗi ngày). Không uống nước buổi tối để tránh đi tiểu đêm, ảnh hưởng sức khỏe.

Nên uống nước khoáng không gas có độ kiềm cao giúp tăng đào thải acid uric và hạn chế sự kết tủa urat tại ống thận, làm giảm nguy cơ sỏi thận.

Gan và thận là hai cơ quan có vai trò đặc biệt quan trọng trong bệnh gút. Thận có vai trò đào thải acit uric máu. Gan có vai trò cân bằng lại chuyển hóa đạm, đường mỡ và cân bằng lại việc tạo ra acit uric. Hoạt động của gan lại chịu ảnh hưởng của yếu tố tinh thần. Vì vậy, bệnh nhân gút cũng cần giữ tinh thần luôn thoải mái, tránh thức khuya.

14. Hỏi: Mắc bệnh gút nên ăn những loại trái cây nào? Ăn  trái cây có chữa khỏi bệnh gút được không?

Đáp: Khi ăn nhiều thực phẩm có chứa nhiều purin, lúc đó cơ thể sẽ sản xuất nhiều acid uric nhiều hơn mức cần thiết, dẫn đến nguy cơ mắc bệnh gút. Việc lựa chọn những thực phẩm làm giảm hoặc ngăn ngừa bệnh gút là việc hết sức quan trọng. Lựa chọn những loại trái cây có chứa ít nhân purin, là cách tốt để ngăn chăn sự phát triển của bệnh gút.

Một thực phẩm nói chung được cho là ít purin nếu cơ thể bạn sản xuất 100 gr hoặc ít hơn lượng acid uric sản sinh trên mỗi 100 gr mà bạn tiêu thụ. Những loại trái cây được khuyến khích bạn dùng mỗi ngày: táo, nho và kiwi với lượng purin lần lượt là 14, 27, 19 ml acid uric/100 gr.

Theo Trung tâm Y tế thuộc Đại học Maryland – Mỹ, các nhà dinh dưỡng khuyên rằng mọi người nên ăn từ 25 đến 38 gr củ quả có chất xơ mỗi ngày. Nếu bạn bị mắc bệnh gút, ăn nhiều thực phẩm có chất xơ sẽ có hiệu quả rất tích cực.

Nếu mắc bệnh gút, bạn nên tuân thủ tuyệt đối sự chỉ định và những lời khuyên của bác sĩ có chuyên môn về bệnh gút.

15 Hỏi: Có cách nào để điều trị gout mà không ngưng uống bia không?

Đáp: Rượu, bia làm cho bệnh gout tiến triển nhanh hơn và cũng không có thuốc nào để vừa điều trị mà không ngưng uống bia cả. Bạn cần tham gia một đợt điều trị tích cực để ngăn chặn nguyên nhân gây bệnh, khi đó bạn mới có hy vọng uống bia mà không lên cơn gout cấp.

16 Hỏi: Người bị bệnh gout tại sao lại rất khó khăn trong quan hệ tình dục, có cách nào khắc phục tình trạng này?

Đáp: Bị bệnh gout ảnh hưởng rất nhiều đến quan hệ tình dục, nhất là khi bạn thường xuyên sử dụng những loại thuốc kháng viêm, giảm đau nó cũng sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến chức năng thận. Bệnh nhân cần khám và điều trị chuyên khoa để cải thiện chức năng gan, chức năng thận, tăng tuần hoàn máu, qua đó cũng cải thiện tốt nhu cầu tình dục.

17. Hỏi: Dùng thuốc tây để giảm đau nhưng vẫn bị tái phát những cơ đau? Để trị gút khỏi hẳn phải làm như thế nào?

Đáp: Dùng thuốc tây để giảm đau chỉ điều trị triệu chứng, không điều trị vào gốc bệnh nên không ngăn được quá trình âm thầm tiến triển của bệnh. Do đó, bệnh nhân thường xuyên bị tái phát. Nếu lạm dụng thuốc giảm đau còn có nguy cơ gây ảnh hưởng đến chức năng gan, chức năng thận và sẽ làm cho bệnh tiến triển nhanh hơn. Để trị bệnh gút cần đi khám và điều trị tại cơ sở y tế chuyên khoa.

18.Hỏi: Muốn điều trị gút qua mạng được không?

Đáp: Đầu tiên, bệnh nhân cần đến khám một lần tại Phòng khám đa khoa Viện Gút để xác định mức độ bệnh. Say đó, bác sĩ chỉ định phác đồ điều trị, lập hồ sơ theo dõi. Tùy mức độ bệnh, bác sĩ sẽ cho tái khám sau 1 tháng đến 6 tháng. Trong suốt quá trình này, Phòng khám sẽ thường xuyên theo dõi bệnh nhân từ xa để hướng dẫn, điều chỉnh thuốc (nếu cần).